Οι αποδείξεις μπορεί να φτάνουν κανονικά στα χέρια των πελατών, αλλά ένα μέρος των πωλήσεων χάνεται στη διαδρομή προς την εφορία. Η ταμειακή μηχανή λειτουργεί, ο πελάτης πληρώνει, η απόδειξη εκτυπώνεται και η συναλλαγή μοιάζει απολύτως συνηθισμένη. Κι όμως, τα ηλεκτρονικά αρχεία που θα έπρεπε να αποτυπώνουν την πώληση μπορεί να λένε μια διαφορετική ιστορία. Αυτή είναι η μεγάλη πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι ελεγκτές της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων: να εντοπίσουν όχι μόνο τις αποδείξεις που δεν εκδόθηκαν ποτέ, αλλά και εκείνες που εκδόθηκαν, χωρίς να καταγραφούν σωστά στα φορολογικά συστήματα.

 

Η ΑΑΔΕ μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να μην εντοπίζει εγκαίρως περιπτώσεις φοροδιαφυγής για έναν βασικό λόγο: η ψηφιοποίηση των συναλλαγών δεν σημαίνει ότι όλα τα στοιχεία που φτάνουν στις φορολογικές αρχές αποτυπώνουν υποχρεωτικά την πραγματική οικονομική δραστηριότητα.

 

Στην περίπτωση των παράνομων λογισμικών στις ταμειακές μηχανές, για παράδειγμα όπως συνέβη στην περίπτωση της Pizza Fan, το πρόβλημα δεν είναι απλώς αν εκδόθηκε μια απόδειξη, αλλά αν η συναλλαγή καταγράφηκε σωστά, διαβιβάστηκε και μπορεί να διασταυρωθεί με ανεξάρτητα στοιχεία.

 

Υπάρχουν αρκετοί λόγοι που εξηγούν γιατί ορισμένες παραβάσεις διαφεύγουν από τους ελέγχους, ακόμα και όταν οι επιχειρήσεις χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά συστήματα.

 

Οι έξι βασικοί λόγοι που κάποιες υποθέσεις διαφεύγουν

 

Σύμφωνα με ειδικούς, οι λόγοι που κάποιες υποθέσεις δεν γίνονται άμεσα ορατές από τα ραντάρ της εφορίας είναι οι ακόλουθοι:

 

Οι ελεγκτές βλέπουν τα δεδομένα που δηλώνονται, όχι αυτομάτως κάθε συναλλαγή που πραγματοποιείται. Το myDATA και οι ηλεκτρονικές διαβιβάσεις ενισχύουν τη φορολογική εποπτεία, αλλά η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από την πληρότητα και την αξιοπιστία των δεδομένων που λαμβάνουν.

 

Η παραποίηση μπορεί να αφορά ολόκληρη την αλυσίδα καταγραφής. Εάν αλλοιωθούν δεδομένα σε περισσότερα από ένα στάδια, μια απλή σύγκριση συνόλων μπορεί να μην αρκεί για να αποκαλύψει τι συνέβη. Χρειάζεται έλεγχος από ανεξάρτητες πηγές.

 

Η ΑΑΔΕ πρέπει να επιλέγει ποιες επιχειρήσεις και υποθέσεις θα ελέγξει πρώτα. Η ανάλυση κινδύνου και οι ηλεκτρονικές διασταυρώσεις βοηθούν να κατευθύνονται οι έλεγχοι εκεί όπου εμφανίζονται ισχυρότερες ενδείξεις παραβατικότητας.

 

Δεν είναι όλες οι αποκλίσεις απόδειξη φοροδιαφυγής. Διαφορές στα δεδομένα μπορεί να οφείλονται σε τεχνικά προβλήματα, λογιστικά λάθη ή παραλείψεις. Οι ελεγκτές χρειάζεται να διακρίνουν τις πραγματικές παραβάσεις από τις νόμιμες ή ακούσιες αποκλίσεις.

 

Οι ψηφιακές μέθοδοι εξελίσσονται διαρκώς. Η χρήση νέων τεχνολογιών για την παραποίηση στοιχείων δημιουργεί πρόσθετες απαιτήσεις τεχνικής εξειδίκευσης και ψηφιακής διερεύνησης. Η φορολογική διοίκηση χρειάζεται να αναβαθμίζει συνεχώς τα εργαλεία της.

 

Η αποκάλυψη δεν σημαίνει αυτόματα και ολοκλήρωση της υπόθεσης. Ακόμα και όταν εντοπιστούν ύποπτες συναλλαγές, απαιτούνται έλεγχος, τεκμηρίωση και οι προβλεπόμενες διοικητικές ή δικαστικές διαδικασίες, όπου χρειάζονται.

 

Πώς αλλοιώνονται τα στοιχεία

 

Οι πρόσφατες υποθέσεις, αλλά και όσες έχουν απασχολήσει τα τελευταία χρόνια τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, αναδεικνύουν δέκα διαφορετικές μορφές παρέμβασης στα δεδομένα των φορολογικών μηχανισμών.

 

Ο τζίρος της ημέρας εμφανίζεται μικρότερος. Τα ημερήσια σύνολα των συναλλαγών μπορεί να αλλοιώνονται, ώστε η εικόνα που παρουσιάζεται στα ηλεκτρονικά αρχεία να υπολείπεται των πραγματικών πωλήσεων.

 

Αλλάζει το περιεχόμενο των αποδείξεων. Η παραποίηση μπορεί να αφορά συγκεκριμένα παραστατικά, με μεταβολές στην αξία ή στα στοιχεία των προϊόντων και των υπηρεσιών που καταγράφηκαν.

 

Τα αλλοιωμένα αρχεία αποκτούν νέα ηλεκτρονική σήμανση. Σε ορισμένες περιπτώσεις επιχειρείται η δημιουργία παραποιημένων στοιχείων σήμανσης, ώστε τα τροποποιημένα αρχεία να εμφανίζονται συνεπή και να δυσκολεύεται ο έλεγχος της γνησιότητάς τους.

 

Τα επιμέρους ποσά προσαρμόζονται στα νέα σύνολα. Η παρέμβαση μπορεί να επεκτείνεται σε περισσότερα από ένα αρχεία, δημιουργώντας αριθμητική συμφωνία ανάμεσα στις επιμέρους συναλλαγές και στο συνολικό ποσό της ημέρας.

 

Δεν αλλοιώνονται απαραίτητα όλες οι συναλλαγές. Οι παρεμβάσεις μπορεί να εντοπίζονται σε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους, γεγονός που καθιστά σημαντική την εξέταση των δεδομένων σε βάθος χρόνου.

 

Εξαφανίζονται αρχεία που θα μπορούσαν να προκαλέσουν υποψίες. Παραστατικά με αλλοιωμένο ή κατεστραμμένο περιεχόμενο ενδέχεται να αφαιρούνται από το διαθέσιμο αρχείο, δυσχεραίνοντας την ανασύνθεση των πραγματικών γεγονότων.

 

Η παραποίηση φτάνει μέχρι τα αρχεία διαβίβασης. Η επέμβαση μπορεί να αφορά και τα δεδομένα που αποστέλλονται στα πληροφοριακά συστήματα της ΑΑΔΕ, δημιουργώντας μια διαφορετική εικόνα από εκείνη που προκύπτει από άλλες πηγές.

 

Αλλοιώνονται στοιχεία που πιστοποιούν την ακεραιότητα των αρχείων. Η παρέμβαση στους μηχανισμούς ηλεκτρονικής σήμανσης αποσκοπεί στο να δυσκολέψει την αναγνώριση αλλαγών που έχουν γίνει μετά την αρχική καταγραφή.

 

Χάνονται στοιχεία για το πότε έγιναν οι αλλαγές. Το ιστορικό τροποποιήσεων μπορεί να αλλοιώνεται ή να απουσιάζει, περιορίζοντας τη δυνατότητα των ελεγκτών να ανασυνθέσουν τη χρονική ακολουθία των γεγονότων.

 

Διαγράφονται παραγγελίες και ψηφιακά ίχνη. Σε πιο σύνθετες περιπτώσεις, οι παρεμβάσεις μπορεί να επεκτείνονται στα δεδομένα παραγγελιοληψίας και στα αρχεία δραστηριότητας των χρηστών, αφαιρώντας στοιχεία που θα μπορούσαν να αποκαλύψουν την πραγματική έκταση των πωλήσεων.

 

Οι παραπάνω πρακτικές δεν εμφανίζονται υποχρεωτικά όλες μαζί, ούτε χαρακτηρίζουν κάθε επιχείρηση που ελέγχεται. Περιγράφουν διαφορετικές μορφές παραποίησης, που πρέπει να αξιολογούνται με βάση τα πραγματικά ευρήματα κάθε υπόθεσης.

 

Το κυνήγι των ψηφιακών ιχνών

 

Για την ΑΑΔΕ το ζητούμενο δεν είναι απλώς να εξετάσει μια απόδειξη, αλλά να διαπιστώσει αν όλα τα στοιχεία της συναλλαγής συμφωνούν μεταξύ τους. Μια εκτύπωση μπορεί να φαίνεται κανονική, χωρίς αυτό να αποδεικνύει ότι η συναλλαγή καταγράφηκε και διαβιβάστηκε ορθά σε κάθε στάδιο.

 

Γι' αυτό οι ελεγκτές αναζητούν αποκλίσεις ανάμεσα στα στοιχεία της ταμειακής μηχανής, στις παραγγελίες, στα εμπορικά προγράμματα και στα δεδομένα που έχουν διαβιβαστεί στο myDATA. Όταν οι αριθμοί δεν συμφωνούν, η διαφορά μπορεί να αποτελέσει αφετηρία για βαθύτερη διερεύνηση.

 

Η τεχνική πολυπλοκότητα είναι μεγάλη, καθώς η παραποίηση μπορεί να αφορά ταυτόχρονα περισσότερα αρχεία. Η διασταύρωση ανεξάρτητων πηγών και η εξέταση του ιστορικού των συστημάτων αποκτούν, επομένως, καθοριστική σημασία.

 

Πηγή: Capital.gr